Bài › Công nhân và người làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm
Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp: tự kiểm tra công ty có đóng cho bạn không
- Từ 01/7/2025, chỉ cần đóng BHXH đủ 15 năm (trước là 20 năm) là có thể hưởng lương hưu.
- Từ 01/01/2026, hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên đã phải đóng bảo hiểm thất nghiệp.
- Hãy tự xem quá trình đóng BHXH của mình hằng tháng; thiếu thì hỏi bằng văn bản ngay.
1. Ba loại bảo hiểm khi bạn đi làm
- Bảo hiểm xã hội (BHXH): ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất.
- Bảo hiểm y tế (BHYT): khám chữa bệnh.
- Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): trợ cấp khi mất việc, hỗ trợ học nghề, tìm việc.
Công ty đóng phần của công ty và trừ phần của bạn từ lương rồi nộp thay bạn. Nếu phiếu lương có trừ tiền bảo hiểm mà cơ quan BHXH không ghi nhận, đó là dấu hiệu công ty trừ của bạn mà không nộp.
2. Những điểm mới của Luật BHXH 2024 (từ 01/7/2025)
- Lương hưu: điều kiện số năm đóng giảm từ 20 năm xuống 15 năm.
- Người đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội có thể nhận trợ cấp hằng tháng từ chính số tiền đã đóng, và được ngân sách đóng BHYT.
- Luật có quy định riêng về chậm đóng, trốn đóng (Điều 38–41). Công ty phải đóng đủ số tiền, cộng thêm 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng, trốn đóng. Trốn đóng còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 41).
Mức hưởng lương hưu (theo BHXH tỉnh Vĩnh Phúc giải thích luật): đủ 15 năm đóng – nam hưởng 40%, nữ hưởng 45% mức bình quân tiền lương đóng BHXH; đóng càng lâu tỷ lệ càng cao.
3. Bảo hiểm thất nghiệp theo Luật Việc làm 2025 (từ 01/01/2026)
- Hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên đã phải đóng BHTN (trước đây là từ đủ 3 tháng).
- Mức trợ cấp mỗi tháng bằng 60% bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 6 tháng gần nhất, tối đa không quá 5 lần lương tối thiểu vùng (Điều 39 khoản 1).
- Thời điểm hưởng: “ngày làm việc thứ 11 kể từ ngày nộp đủ hồ sơ” (Điều 39 khoản 3). Một số bài viết trên mạng ghi “ngày thứ 16” – đó là quy định cũ của Luật Việc làm 2013.
- Điều kiện hưởng (Điều 38): đã đóng BHTN từ đủ 12 tháng trong 24 tháng trước khi nghỉ việc (hợp đồng từ 1 đến dưới 12 tháng: đủ 12 tháng trong 36 tháng); không tự ý nghỉ việc trái luật; và nộp đủ hồ sơ trong vòng 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.
4. Người không thuộc diện đóng bảo hiểm bắt buộc
Một số người lao động (ví dụ một số trường hợp người lao động cao tuổi) không thuộc diện đóng BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc. Khi đó công ty không được giữ lại khoản tiền này:
Bộ luật Lao động 2019, Điều 168 khoản 3: người sử dụng lao động có trách nhiệm “chi trả thêm cùng lúc với kỳ trả lương một khoản tiền cho người lao động tương đương với mức người sử dụng lao động đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động”.
5. Bạn làm gì
- Cài ứng dụng VssID của Bảo hiểm xã hội Việt Nam (hoặc hỏi cơ quan BHXH nơi công ty đóng) để xem quá trình đóng của mình.
- Mỗi tháng chụp màn hình quá trình đóng, để cùng chỗ với phiếu lương.
- So sánh: tháng nào phiếu lương có trừ bảo hiểm mà quá trình đóng không có, hoặc mức lương đóng thấp hơn lương trong hợp đồng – ghi lại.
- Hỏi phòng nhân sự bằng văn bản, giữ lại bản hỏi và câu trả lời.
- Không được giải quyết: gửi phản ánh kèm bằng chứng tới cơ quan BHXH nơi công ty đóng, hoặc Sở Nội vụ tỉnh/thành phố. Xem Giữ bằng chứng và khiếu nại đúng cách.
- Mất việc: nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp trong vòng 3 tháng kể từ ngày nghỉ việc – quá hạn là mất quyền hưởng lần đó. Nơi nộp: trung tâm dịch vụ việc làm.
Lao động tự do, nông dân cũng có thể tham gia BHXH tự nguyện. Bài riêng cho nhóm này đang được biên soạn.
Dự án luật sửa đổi Bộ luật Lao động và Luật Việc làm đang được Quốc hội xem xét (tháng 11/2026). Chưa phải luật.
Nguồn
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, ban hành 29/6/2024, hiệu lực 01/7/2025 – còn hiệu lực (Điều 38–41, 64; đối chiếu văn bản gốc 18/11/2026) – mở
- Luật Việc làm số 74/2025/QH15, ban hành 16/6/2025, hiệu lực 01/01/2026 – thay Luật Việc làm 2013 (Điều 38, 39; đối chiếu văn bản gốc) – mở
- Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, Điều 168 khoản 3 – mở
Thấy thông tin sai hoặc đã cũ? Hãy báo cho người biên soạn để sửa. Bài này không thay thế tư vấn pháp lý cho từng vụ việc.