Nguy hiểm ngay? Gọi 113 công an · 115 cấp cứu · 111 trẻ em, mua bán ngườiDanh bạ hỗ trợ →
Trách Nhiệm Xã HộiBiết luật, biết nơi nhờ giúp – cho người lao động English

Bài › Công nhân và người làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm

Hợp đồng lao động: 8 điều bạn cần biết trước khi ký

Đúng đến ngày 18/11/2026 · Biên soạn: Liêm

Tóm tắt
  • Hợp đồng từ 1 tháng trở lên phải làm bằng văn bản, 2 bản – bạn giữ 1 bản.
  • Công ty không được giữ CCCD, bằng cấp gốc, không được bắt bạn đặt cọc tiền hay tài sản.
  • Bị nợ lương, trả lương trễ, bị ngược đãi hay quấy rối – bạn được nghỉ việc ngay, không cần báo trước.

1. Bạn phải được ký hợp đồng – và giữ 1 bản

Hợp đồng lao động phải làm bằng văn bản, thành 2 bản: bạn giữ 1, công ty giữ 1. Hợp đồng điện tử cũng có giá trị như bản giấy. Chỉ hợp đồng dưới 1 tháng mới được thỏa thuận bằng lời nói (trừ một số trường hợp luật quy định riêng).

Bộ luật Lao động 2019, Điều 14 khoản 1: “Hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản…”

Bạn phải tự ký hợp đồng của mình (Điều 18). Chỉ việc theo mùa vụ, việc dưới 12 tháng mới được nhóm người lao động từ 18 tuổi ủy quyền cho một người ký thay – và khi đó phải có danh sách ghi rõ họ tên, ngày sinh và chữ ký của từng người.

2. Hợp đồng có thời hạn chỉ được ký tối đa 2 lần

Có 2 loại hợp đồng: không xác định thời hạn, và xác định thời hạn (không quá 36 tháng) – Điều 20.

3. Thử việc: chỉ 1 lần, có giới hạn ngày

Mỗi công việc chỉ được thử việc 1 lần (Điều 25):

Loại công việc Thử việc tối đa
Quản lý doanh nghiệp 180 ngày
Cần trình độ cao đẳng trở lên 60 ngày
Cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ 30 ngày
Công việc khác 6 ngày làm việc

Lương thử việc ít nhất bằng 85% lương của công việc đó (Điều 26).

4. Ba việc công ty KHÔNG được làm

Điều 17. Người sử dụng lao động không được: 1. Giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động. 2. Yêu cầu người lao động phải thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện hợp đồng lao động. 3. Buộc người lao động thực hiện hợp đồng lao động để trả nợ cho người sử dụng lao động.

Nói đơn giản: thu tiền cọc đồng phục, cọc dụng cụ, cọc “giữ chỗ”, giữ CCCD hay bằng gốc đều là trái luật.

5. Bạn được nghỉ ngay, không cần báo trước, khi…

Theo Điều 35, bạn có quyền đơn phương nghỉ việc không cần báo trước nếu:

Các trường hợp khác, bạn phải báo trước: ít nhất 45 ngày (hợp đồng không xác định thời hạn), 30 ngày (hợp đồng 12–36 tháng), 3 ngày làm việc (hợp đồng dưới 12 tháng).

6. Nghỉ việc rồi – tiền phải trả trong 14 ngày làm việc

Điều 48 khoản 1: “Trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên…” – một số trường hợp được kéo dài nhưng không quá 30 ngày.

Ngày phép năm bạn chưa nghỉ cũng phải được trả bằng tiền khi nghỉ việc (Điều 113 khoản 3).

7. Những lỗi hay gặp ở nhà máy

Từ kinh nghiệm đánh giá tại nhà máy, đây là những lỗi về hợp đồng gặp thường xuyên nhất:

8. Bạn làm gì

  1. Trước khi ký: đọc kỹ công việc, nơi làm, mức lương, thời hạn. Không hiểu thì hỏi lại – bạn không bắt buộc phải ký ngay.
  2. Sau khi ký: xin bản của bạn. Chụp ảnh từng trang, lưu vào điện thoại và gửi cho người thân giữ hộ.
  3. Bị đòi đặt cọc hay nộp giấy tờ gốc: chỉ đưa bản sao. Nếu đã lỡ nộp, đề nghị nhận lại bằng văn bản (tin nhắn, đơn), ghi ngày.
  4. Có tranh chấp: xem bài Giữ bằng chứng và khiếu nại đúng cách, và danh bạ hỗ trợ.
Sắp thay đổi

Dự án luật sửa đổi Bộ luật Lao động đã được trình Quốc hội ngày 21/10/2026 và đang được xem xét. Chưa phải luật. Bài sẽ được cập nhật khi Quốc hội biểu quyết.

Nguồn

Thấy thông tin sai hoặc đã cũ? Hãy báo cho người biên soạn để sửa. Bài này không thay thế tư vấn pháp lý cho từng vụ việc.