Bài › Người Việt đi làm việc ở nước ngoài
Đi làm việc ở nước ngoài: phí bao nhiêu là đúng, dấu hiệu bị lừa và bị ép làm việc
- Tiền dịch vụ tối đa 1 tháng lương cho mỗi 12 tháng làm việc, chỉ được thu sau khi ký hợp đồng. Ai đòi tiền "chạy" đơn hàng là dấu hiệu lừa đảo.
- Bị giữ hộ chiếu, giữ lương, trói buộc bằng nợ, bị nhốt hay đe dọa là dấu hiệu lao động cưỡng bức.
- Ở Việt Nam gọi 111; ở Đài Loan gọi 1955; ở Nhật gọi OTIT 0120-250-168 (tiếng Việt, miễn phí).
1. Ai quản lý việc đưa người đi làm việc ở nước ngoài
Từ 01/3/2025, Cục Quản lý lao động ngoài nước thuộc Bộ Nội vụ (trước đây thuộc Bộ LĐ-TB&XH). Chỉ doanh nghiệp được cấp giấy phép mới được đưa người đi làm việc theo hợp đồng.
Trước khi nộp tiền cho bất kỳ ai, hãy hỏi Sở Nội vụ tỉnh, thành phố nơi bạn ở, hoặc Cục Quản lý lao động ngoài nước, xem doanh nghiệp đó có giấy phép không. Đừng tin giấy tờ do chính người môi giới đưa cho bạn xem.
2. Phí bao nhiêu là đúng
Tiền dịch vụ là khoản doanh nghiệp đưa người đi làm việc được thu. Theo Luật 69/2020/QH14, Điều 23:
Khoản 4 điểm a: mức trần tiền dịch vụ thu từ người lao động “Không quá 01 tháng tiền lương của người lao động theo hợp đồng cho mỗi 12 tháng làm việc; đối với sĩ quan và thuyền viên làm việc trên tàu vận tải biển không quá 1,5 tháng tiền lương…”
- Chỉ được thu sau khi hợp đồng cung ứng lao động đã được cơ quan nhà nước chấp thuận và bạn đã ký hợp đồng đưa đi làm việc với doanh nghiệp (khoản 2 điểm c).
- Nếu bên nước ngoài đã trả tiền dịch vụ, doanh nghiệp chỉ được thu của bạn phần còn thiếu (khoản 2 điểm d).
- Phải về nước trước hạn không do lỗi của bạn: doanh nghiệp phải hoàn lại tiền dịch vụ tương ứng thời gian chưa làm, kèm tiền lãi (khoản 3).
- Một số thị trường, ngành nghề có mức trần thấp hơn (khoản 4 điểm c). Ví dụ: công ty môi giới Đài Loan được thu của người lao động tối đa 1.500 Đài tệ/tháng tiền phí phục vụ (Thông tư 21/2021/TT-BLĐTBXH, phụ lục).
Mức trần giá dịch vụ môi giới theo từng thị trường (trước đây ở Thông tư 02/2024/TT-BLĐTBXH, có các trường hợp 0 đồng như Nhật Bản) đang được đối chiếu văn bản thay thế. Trong lúc chờ, hãy hỏi Sở Nội vụ hoặc Cục Quản lý lao động ngoài nước về mức áp dụng cho đơn hàng của bạn.
Ai đòi bạn nộp tiền “chạy” đơn hàng, “chạy” EPS, “bao đỗ”, thu tiền trước khi ký hợp đồng, hoặc thu cao hơn mức trần – đó là dấu hiệu lừa đảo.
3. 11 dấu hiệu lao động cưỡng bức (ILO)
Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đưa ra 11 dấu hiệu. Chỉ cần thấy một vài dấu hiệu là bạn nên tìm hỗ trợ ngay:
- Bị lợi dụng hoàn cảnh khó khăn (nợ, không biết tiếng, không có giấy tờ).
- Bị lừa dối về công việc, lương, nơi làm.
- Bị hạn chế đi lại, không được ra khỏi nơi ở, nơi làm.
- Bị cô lập, không được liên lạc với gia đình.
- Bị bạo lực thể chất hoặc tình dục.
- Bị đe dọa, uy hiếp (dọa báo công an, dọa trục xuất, dọa gia đình).
- Bị giữ hộ chiếu, giấy tờ tùy thân.
- Bị giữ lương, không trả lương.
- Bị trói buộc bằng nợ – nợ không bao giờ trả hết.
- Điều kiện sống và làm việc tồi tệ.
- Bị ép làm thêm giờ quá mức.
Theo Luật Phòng, chống mua bán người 2024, nạn nhân và người đang trong quá trình xác định là nạn nhân được hỗ trợ (y tế, phiên dịch, trợ giúp pháp lý…).
4. Gọi ai
| Ở đâu | Số | Ghi chú |
|---|---|---|
| Việt Nam | 111 | Tố giác mua bán người; 24/7, miễn phí |
| Đài Loan | 1955 | 24/7, miễn phí, có tiếng Việt |
| Nhật Bản | 0120-250-168 | OTIT – tư vấn tiếng Việt cho thực tập sinh, miễn phí |
| Hàn Quốc | 1577-0071 | Trung tâm tư vấn lao động nước ngoài – đang đối chiếu |
Xem đầy đủ, kèm nguồn, ở Danh bạ hỗ trợ. Số điện thoại Ban Quản lý lao động và Đại sứ quán Việt Nam ở các nước đang được kiểm tra trước khi đăng.
5. Bạn làm gì – trước khi đi và khi đã ở nước ngoài
Trước khi đi
- Kiểm tra giấy phép doanh nghiệp (mục 1). Đọc kỹ hợp đồng: nơi làm, công việc, lương, giờ làm, ai trả vé máy bay, chỗ ở.
- Mọi khoản tiền phải có phiếu thu ghi tên doanh nghiệp, không chuyển vào tài khoản cá nhân.
- Chụp hộ chiếu, visa, hợp đồng, phiếu thu – gửi cho người thân giữ một bản.
- Học tiếng trước khi đi. Bạn có thể tự học tiếng Anh miễn phí tại Tiếng Anh Căn Bản.
Khi đã ở nước ngoài
- Hộ chiếu, thẻ lưu trú là của bạn – không đưa cho chủ hay môi giới giữ.
- Ghi giờ làm mỗi ngày, chụp phiếu lương – xem Giữ bằng chứng.
- Lưu sẵn các số ở mục 4 vào điện thoại.
- Bị đe dọa tính mạng: gọi cảnh sát nước sở tại trước, rồi gọi đường dây hỗ trợ.
Nhật Bản: từ 01/4/2027, chế độ thực tập sinh kỹ năng được thay bằng chế độ mới 育成就労 (Employment for Skill Development). Người đang là thực tập sinh số 1 vào ngày 01/4/2027 vẫn có lộ trình chuyển tiếp. Theo tài liệu của Cục Xuất nhập cảnh và Bộ Lao động Nhật, người chưa đạt trình độ tiếng Nhật tương đương A1 (như JLPT N5 hoặc JFT-Basic) phải học khóa tiếng Nhật A1 từ 100 giờ trở lên tại cơ sở được công nhận. Đang đối chiếu
Nguồn
- Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng số 69/2020/QH14, ban hành 13/11/2020, hiệu lực 01/01/2022 – Điều 23 (đối chiếu văn bản gốc 18/11/2026)
- Thông tư 21/2021/TT-BLĐTBXH, ban hành 15/12/2021, hiệu lực 01/02/2022 – mức phí phục vụ tối đa Đài Loan (đối chiếu văn bản gốc 18/11/2026) – mở
- Luật Phòng, chống mua bán người số 53/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025 – mở
- Nghị định 162/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Phòng, chống mua bán người (Tổng đài 111) – mở
- ILO – Indicators of Forced Labour (2012)
- JITCO – chế độ Employment for Skill Development (育成就労) từ 01/4/2027 – mở
- Bộ Lao động Đài Loan (WDA) – Đường dây 1955 – mở
Thấy thông tin sai hoặc đã cũ? Hãy báo cho người biên soạn để sửa. Bài này không thay thế tư vấn pháp lý cho từng vụ việc.